SPİKERİN OKUDUĞU HABERDEN

ANNELERİN NİNNİLERİNE KADAR

SOKAKTA, KİTAPTA VE YÜREKTE YENMEK YALANI…”

özgürlüğün ülkesini birlikte kuracağız!

ÖLÜMSÜZLÜĞÜNÜN 63. YILINDA

NÂZIM HİKMET

HER AN ARAMIZDA

“ Türkiye garip bir ülkedir. Burada Amerika’ya kaçmak vatanseverlik sayılır Rusya’ya kaçmak hainlik…”

15 Ocak 1902’de Selanik’te doğan Nâzım Hikmet, kendi Otobiyografi’sinde de söylediği gibi bir daha doğduğu şehre dönmemiş, dönememiştir. Kavgayla, mücadeleyle geçen koca bir ömür ona bu fırsatı tanımamıştır. Çocuk denecek yaşlarda şiirle ve resimle uğraşmaya başlamış, ama şiiri ve edebiyatı hiçbir zaman salt sanatsal bir uğraş olarak görmemiş, daima ezilenlerin, sömürülenlerin, haksızlığa karşı dövüşenlerin yanında yer almıştır. Paşa torunu olarak doğmuş olması, ondan ‘Hikmet’ sahibi yanını alıp götürmemiş, bilakis yaşadığı hayata, hayatın getirdiklerine karşı tarafsız olmamış, toplumsal sorunlara karşı duyarlı olmayı, halkını ve ezilenleri aydınlatmayı bir görev olarak kabul etmiştir. Onun durduğu taraf, kaypak küçük-burjuva aydınların veya salt entelektüel kaygılarla “sanat” yapanların tarafı değil, tarih bilincine sahip, materyalist ve fikirleri uğruna mücadeleye girenlerin tarafıdır.

. Nâzım Hikmet, yenilmez yeniliğin, inandıkları uğrunda fedakârlığın, değişik yönetim biçimlerinde kabul etmediklerine karşı direnmenin ve uzlaşmazlığın; büyük inançların, büyük hasretin, büyük aşkların ve en büyük yalnızlığın da sembolüdür. Nâzım’ın talihi, dünyadaki sağ ve sol ideolojilerin asla uzlaşmaz mücadeleleri ve dünya siyasetinin birçok ciddi meselelerine sıkı sıkıya bağlıdır. Nâzım hakkında- onun hayatı ve sanatçılığı hakkında- düşünmek, 20. Yüzyılın esas problemleri ve kavgaları hakkında da düşünmek demektir. Bana göre hiçbir şair, Atatürk’ün yaptıklarına Nâzım Hikmet kadar yakın durmamıştır. Atatürk’ün memlekette, tarihte, toplumda yaptığı işi -Türkiye’yi çağdaşlaştırmak, dünyaya açmak ve dünyayı Türkiye’ye açmak, ortaçağ hurafelerini, cehalet mihraklarını dağıtmak, yerine yenisini, çağdaşını, dünya ile rekabet edecek olanını kurmak işini- Nâzım Hikmet de şiirde ve sanatta yaptı. Türkiye’nin bir başka ünlü yazarı Yaşar Kemal, Nâzım Hikmet’e ithaf edilen “En Büyük Şairimiz” adlı makalesinde şunları yazıyor:

“Nâzım Hikmet, büyük halk ozanlarının son büyük halkasıdır. Türk dili var oldukça Nâzım Hikmet de var olacaktır. Onun dil anlayışı, -halkın dili ile şiir dilini inanılmaz bir zenginliğe ulaştırması- kendisinden sonra gelen nesiller için bir okul olmuştur. Bizim şiirimizde olduğu kadar, hikâyemizde, romanımızda da Nâzım Hikmet’in büyük etkisi vardır. Eğer Nâzım Hikmet gibi büyük bir yol gösterici gelmeseydi, bizim edebiyatımız bu seviyeye çıkamazdı. Onun büyük şairliği kadar edebiyatımızda açtığı yeni yol da önemlidir.” Nâzım Hikmet, Atatürk’ün önderliğindeki Kurtuluş Savaşı’nı, Türk edebiyatının en değerli eserlerinden birinde: “Kuvva-i Milliye Destanı”nda terennüm etmişti. İsmet Paşa: “Nâzım, bu eseriyle Kurtuluş Savaşını bir kez daha kazandı,” demiş, O zamanlar hapiste yatan Nâzım, Paşa’ya şu cevabı göndermişti: “Paşa dua etsin ki, savaşı kazandı. Yoksa o da şimdi burada, benim yanımda olurdu.” Nâzım Hikmet, memleketine ve halkına duyduğu karşılıksız sevgisini yalnız şiirlerinde, yazılarında değil dostlarına gönderdiği, onlardan başka kimsenin okuyamayacağı en mahrem mektuplarında da ifade ediyordu. Va-Nu’ya yazdığı mektuplardan birinde şöyle diyor: “Dünyanın en güzel halklarından biri olan Türk halkının ve dünyanın en güzel dillerinden biri, belki de birincisi olan Türk dilinin, yabancı memleketlerde tanınmasına vesile olabilmek ömrümün en büyük sevinci ve şerefidir.”

“Yaşasın büyük ve ölmez, uğrunda hapislerde yatmaya değer Türk halkı.”

Bin yıllık Türk şiirinin en büyük sanatçılarından birine, Türk dilinin mucizeler yaratan üstatlarından birine kayıtsız kalıp bu edebiyatı, bu dili sevmek nasıl olur, bilemiyorum. Bazı solcular ifrata varıp Nâzım’ı yalnız ve yalnız bir “Komünist” olarak değerlendiriyor benzer şekilde bazı sağcıların da genellikle onun eserlerinin bedii estetik değerini azaltmak hatta yok saymak için çaba sarf ediyorlar ve ondan çok daha zayıf şairleri, sırf ideolojik yakınlığından dolayı Nâzım’dan üstün tutuyorlar. Nâzım’ın dünyaya yayılan şöhretini bile küçümsüyorlar. Bütün bu çabalar abesle iştigal etmektir. Kitapları dünyanın bütün önemli dillerine çevrilmiş ve onlarca ülkede basılmış olan bir şairin büyüklüğünü sadece milyonlarca okuyucu değil 20. Asrın büyük şahsiyetleri de tasdik etmişlerdir ki, aklı, idraki olan hiç kimse bunları görmezlikten gelemez. Picasso gibi dahi bir sanatçı, Nâzım’ın şiirlerinin kendisinde yarattığı etkiyi: “Sanki pınara gidiyorsunuz.” sözleriyle ifade etmiştir. Ünlü Fransız şair Louis Aragon: “Nâzım Hikmet 20. Asrın en görkemli aydınlarından biridir, Albert Einstein, Bertolt Brecht ve Picasso ile yan yanadır.” demiştir. Alman yazar Alfred Kurella ise şöyle der: “Nâzım Hikmet dünyanın en büyük şairlerinden biri diyorlar. Hayır, biri değil en büyüğüdür.”

Latin Amerika’nın diğer bir Nobel Ödülü sahibi Şilili şair Pablo Neruda, Viyana’da Zekeriya Sertel’e şöyle demiş: “Nâzım’a sahip çıkın, biz onun yanında şair bile sayılmayız.”

Türkiye’de de Nâzım’ın değerini yalnız solcu yazarlar değil, onun,“Türkçe’yi güzelleştirdiğini” itiraf eden Ziya Gökalp, “ Türk şiirinde kudretini ispat etmiş ve sanat savaşında zafer bayrağını çok yüksek bir tepeye diktiğini” söyleyen Halit Ziya Uşaklıgil, “Özgünlük, ilham ve kudret bakımından şaheserler sayılabilecek şiirler yazdığını” söyleyen Halide Edip Adıvar, “Nâzım’dan sonra hiçbir şairin bu şöhrete ulaşamadığını” yazan Yakup Kadri Karaosmanoğlu gibi tamamen farklı düşüncelere sahip şahsiyetler, Türk edebiyatının ve fikir dünyasının mümtaz simaları da anlamışlardır.

Anlamışladır anlamasına lakin Nâzım’ın şiirleri yasaklı idi ve yazdıkları yüzünden 11 ayrı davadan yargılanmıştı. Durum böyle olunca şu dizeler dökülüvermiştir dilinden;

 

Nâzım Hikmet’in şiirlerinde herkesin hayatına ilişkin paylaşacağı, keşfedeceği bir yan vardır.

Onun yarattığı bu insani bağlar, onu bütün insanlığın ortak kültürel değeri kılıyor.

Bu yüzden onu her andığımızda insanlığın ve yeryüzünün aydınlık geleceğine olan inancımızı yinelemiş oluyoruz.